ÇEVRE VE İNSAN

Kömür, petrol, doğal gaz gibi fosil yakıtların yakılması, tropik ormanların

yok edilmesi vb. faktörler ile gelişen sera etkisi, küresel ısınma ve iklim

değişikliği; kontrolsüz kentleşme ve sanayileşmenin meydana getirdiği hava,

toprak ve su kirlilikleri; ozon tabakasının incelmesine, asit yağmurlarına ve

sıcaklık terselmesi olaylarına sebep olan insan kaynaklı etkiler; atık sorunları

vb. çevresel problemler doğal yaşamın yitirilmesine, kuraklık ve çölleşmeye

sebep olmuş, tüm bunlar da dünyamızın dengesini bozmuştur.

Daha fazla kuraklık; daha sık ve şiddetli kasırgalar ve fırtınalar; aşırı

sıcaklıklar ve yangınlar, biyolojik çeşitliliğin yok olması, küresel gıda üretim

düzeninin bozulması, deniz seviyelerinin yükselmesi, yağış yetersizliğine bağlı

yaygın ve şiddetli kuraklıklar ve sıklıkları giderek artış gösteren taşkın, sel,

dolu, heyelan, hortum, kasırga vb. tüm doğal afetler, ekosistemlerin değişmesi,

böcek istilaları, daha fazla yoksulluk, daha fazla salgın hastalık vb. yaşadığımız

ve muhtemelen artarak yaşamaya devam edeceğimiz tüm sorunlar endüstri

devrimiyle birlikte çevrenin bozulması, doğanın tahribi ve akabinde küresel

ısınma olaylarının sonucunda gelişmişlerdir. Dünyamızın dengesi bozulmuştur

ve yaşayabileceğimiz başka bir dünya da yoktur. Bugün dünyanın yaşadığı tüm

sıkıntılar, insanın dünyanın doğal yapısına olumsuz etkilerinin sonuçlarıdır.

Ancak bu durumu düzeltecek olan da yine tüm bu sorunlardan ders alarak

çıkacak olan insanoğludur.

Peki, içine düştüğümüz bu çıkmazdan kurtulabilmek için neler yapılabilir?

Çeşitli senaryolarla öngörülen iklim değişikliklerini ve bu değişikliklerin

sosyoekonomik sektörler, doğal ekosistemler ve insan sağlığı üzerindeki

olası olumsuz etkilerini en aza indirmenin ve doğaya dengesini yeniden

kazandırabilmenin en önemli yolu insan kaynaklı sera salınımlarını azaltmak

ve önemli bir CO2 yutağı ve O2 kaynağı olan ormanları çoğaltmaktır. Bunların

yanında; fosil yakıt kullanımının sınırlandırılması, enerji tasarrufu sağlanması ve

yenilenebilir/temiz enerjilere geçiş yapılması, çarpık kentleşmeye son verilmesi,

daha az enerji gerektiren teknolojilerin kullanılması, yer altı sularının kullanımı

konusunda ciddi bir disiplin oluşturulması, kişilerin ve ülkelerin ekolojik ayak

izlerinin düşürülmesi vb. alınabilecek pek çok önlem vardır. Sürdürülebilir bir

yaşam için doğadan tüketim hızının, doğanın kendini yenileme hızını aşmaması

gerekmektedir. "Sürdürülebilir Kalkınma” kavramı hayatımıza girmiş ancak

viii

özde kalkınmayı hedeflediğinden, yaşamın sürdürülmesi gözardı edilmiştir, hatırlanması gereken ise "yaşamın sürdürülmesi”dir. Dünya bize atalarımızın mirası değil, gelecek nesillerin emanetidir. Doğaya ne yaşatmışsak karşılığını görme zamanı artık gelmiştir. Çevresel sorunlara sebep olan da insanoğludur, onları çözecek olan da… Ancak bundan sonra doğanın ve içinde yaşamakta olduğumuz dünyanın değerini çok daha iyi bilerek ve gelecek kuşakları çok daha fazla düşünerek…

Editör

Prof. Dr. Arzu CANSARAN

Temmuz 2020, AMASYA